Le fihavanana pris comme mode de vie, pas comme simple solidarité de famille.
01Ny aloalo
Ny aloalo
Tsotra ny hazo, saingy misy sokitra mifanaraka eo aminy : lohan'omby sy tandrony, diamondra, boribory, efamira, tsipika. Isaky ny aloalo dia tantara iray naorina tamin'ireo endrika ireo.
0221 ohabolana
Ny ohabolana voamarina
Tsy manoratra ohabolana i iMahay. Izao lisitra izao ihany no ampiasainy, ary voatondro ny loharano nakana azy.
| # | Ohabolana | Hevitra | Toe-javatra | Loharano |
|---|---|---|---|---|
| 01 | Tondro tokana tsy mahazo hao. Un seul doigt n'attrape pas un pou. | Tsy vitan'ny irery ny asa, ny firaisankina no hery. | Fihavanana | Houlder 238, Cousins et Parrett 3124 |
| 02 | Ny hazo tokana tsy mba ala. Un seul arbre ne fait pas la forêt. | Tsy misy lanjany ny olona mitokana, ny vondrona no maharitra. | Fihavanana | Houlder 237, Cousins et Parrett 2260 |
| 03 | Aleo very tsikalakalam-bola toy izay very tsikalakalam-pihavanana. Mieux vaut perdre les petits profits de l'argent que les petites attentions qui entretiennent la parenté. | Raha mifanandrina ny vola sy ny fihavanana, ny vola no afoy. | Fihavanana | de Veyrières 4103 |
| 04 | Hitsikitsika tsy mandihy foana fa ao raha. La crécerelle ne s'agite pas en vain, c'est qu'il y a quelque chose. | Misy antony foana ny fihetsika, vakio ny fikasana alohan'ny hitsara. | Fahendrena | de Veyrières 637 |
| 05 | Ny teny toy ny atody, ka raha foy manana elatra. Les paroles sont comme des oeufs, une fois écloses elles ont des ailes. | Tsy azo averina intsony ny teny efa nivoaka, lanjao aloha vao lazaina. | Fahendrena | de Veyrières 4794 |
| 06 | Ny hevitry ny maro no fanjakana. C'est l'avis du grand nombre qui fait le royaume. | Tsy maharitra ny fanapahan-kevitra raha tsy niaraha-nodinihina. | Fahendrena | de Veyrières 301 |
| 07 | Ny hevitry ny maro mahataka-davitra. L'avis du grand nombre porte loin. | Mahita lavitra kokoa noho ny an'ny tokana ny fiaraha-misaina. | Fahendrena | Dictionnaire vezo-français, forme merina d'usage courant |
| 08 | Fanahy no olona. L'âme, c'est l'homme. | Tsy ny laharana na ny fananana no mampiavaka olona fa ny toetrany. | Fitondran-tena | Cousins et Parrett 898, Nicol 320 |
| 09 | Ny soa atao levenam-bola. Le bien que l'on fait est un trésor mis en réserve. | Tsy very mihitsy ny soa natao, miverina amin'ny tena ihany indray andro any. | Fitondran-tena | de Veyrières 2969, Nicol 439 |
| 10 | Ny tody tsy misy fa ny atao no miverina. Il n'existe pas de vengeance, c'est ce que l'on fait qui revient sur soi. | Tsy ilaina ny mamaly ratsy, miverina ho azy amin'ny mpanao ny ataony. | Fitondran-tena | Nicol 479, Houlder dans sa forme longue |
| 11 | Manasa lamba be tseroka, ka na madio aza mangarahara. Laver un tissu très encrassé, même redevenu propre il reste usé jusqu'à la trame. | Misy hadisoana voavaha nefa mbola mamela dian-tsoratra eo amin'ny laza. | Fitondran-tena | Houlder 144, Rinarasoa 2039, Cousins et Parrett 1571 |
| 12 | Asa vadi-drano, ka tsy vita tsy ifanakonana. Travail de rizière, il ne s'achève que par l'entraide. | Mihoatra ny herin'ny tokana ny asa lehibe, ny fiaraha-miasa no mahavita azy. | Asa sy ezaka | Houlder |
| 13 | Ny raharaha ifanakonana mora efa, izay iaraha-manao, vita haingana. L'affaire que l'on mène ensemble s'achève aisément, ce que l'on fait à plusieurs se termine vite. | Mampihena ny enta-mavesatra ny fizarana azy, aleo mandamina noho ny miari-tena irery. | Asa sy ezaka | Rinarasoa |
| 14 | Miadam-pandeha ny fahalainana, ka mora tratry ny fahoriana. La paresse avance si lentement que la misère la rattrape vite. | Ny fanemorana ny ezaka dia fanomezana lalana ny fahantrana. | Asa sy ezaka | Nicol 490 |
| 15 | Ny hazo no vanon-ko lakana : ny tany naniriany no tsara. Si l'arbre est bon à faire une pirogue, c'est que la terre où il a poussé était bonne. | Avy amin'ny tontolo nanabe azy ny hatsaran'ny olona : fianakaviana, fanabeazana, fampitana. | Fianarana | Rakibolana malagasy, de Veyrières 2774 pour la variante |
| 16 | Ny anatra, vahiny : tiana, mody mandry ; tsy tiana, mitampody. Le conseil est un voyageur, si on l'aime il passe la nuit chez vous, si on ne l'aime pas il s'en retourne. | Tsy azo terena handray anatra ny olona, mijanona any amin'izay mandray azy ihany izy. | Fianarana | Houlder |
| 17 | Ataovy toy ny lamban'akoho ny fanambadiana : faty no isarahana. Faites du mariage comme du plumage de la poule, on ne s'en sépare qu'à la mort. | Fanekena tsy tokony horavan'inona na inona afa-tsy ny fahafatesana ny fanambadiana. | Fanambadiana | de Veyrières 1359 |
| 18 | Vady mifankahita tenda. Époux qui se voient jusqu'au fond de la gorge. | Tsy misy afenina eo amin'ny mpivady, ny fangaraharana no fototry ny tokantrano. | Fanambadiana | de Veyrières 1352 |
| 19 | Ny vady no ray aman-dreny. Le conjoint tient lieu de père et de mère. | Rehefa manambady, ny vady no fiankinana sy fiarovana toy ny ray aman-dreny. | Fanambadiana | de Veyrières 1227 |
| 20 | Ny fahoriana no mampahahendry ny olona. C'est le malheur qui rend l'homme sage. | Mampianatra izay tsy ampianarin'ny fiadanana ny fizahan-toetra. | Fahoriana | de Veyrières 2644 |
| 21 | Ny fahoriana mahazaka maniraka. La misère est un maître qui commande. | Manery hihetsika ny fahantrana, tsy avelany hipetraka fotsiny ny olona. | Fahoriana | Houlder 1469 |
0316 horonan-tsary
Ny feo tokony ho henoina
Kabary, ohabolana nohazavaina, fomba aman-panao, hira gasy. Tsindrio ny sary vao mihodina ny horonan-tsary, tsy alefa mialoha.
048
Aiza no misy olona hiresahana
Toerana mamoaka ny antsipirihany momba azy ireo ihany. Tsy manao fotoana ho anao i iMahay, ary tsy mampita na inona na inona.
FIMPIMA, Fikambanan'ny Mpikabary Malagasy
Association des mpikabary, 67 ha Sud, Antananarivo, 033 82 965 29
Ny fikambanana mampiofana sy mampivondrona ny mpikabary, miaraka amin'ny Loabary an-dasy.
fimpima.orgAkademia Malagasy
Académie nationale des arts, des lettres et des sciences, Tsimbazaza, Antananarivo, +261 34 93 882 28
Mamoaka ny gazetiny, ny memoara ary ny asa momba ny Rakibolana Rakipahalalana ny Akademia.
akademia-malagasy.mgInstitut Français de Madagascar
Centre culturel, Analakely, Antananarivo, +261 20 22 236 47
Tranomboky, fampisehoana ary fihaonana, ao amin'ny 14 lalana Fahaleovantena.
institutfrancais-madagascar.comFondation H
Fondation d'art contemporain, Rue Refotaka, Antananarivo, +261 38 05 500 50
Fidirana maimaim-poana, talata ka hatramin'ny sabotsy 9 ora ka hatramin'ny 17 ora, alahady 10 ka hatramin'ny 16 ora.
fondation-h.comGoethe-Zentrum Antananarivo
Centre culturel, Cercle Germano-Malagasy, Analakely, Antananarivo, +261 32 61 732 80
Tranomboky, sarimihetsika, mozika sy klioba misokatra ho an'ny daholobe, ao amin'ny Ifanomezantsoa.
goethe.mgMusée de la Photographie de Madagascar
Musée, Anjohy, Antananarivo, +261 32 11 637 05
Ny sary nalaina teto Madagasikara teo anelanelan'ny 1860 sy 1960. Hamarino amin'ny telefaona ny ora.
photo-madagascar.comLigne verte 147
Ligne d'écoute, protection de l'enfance, gratuite, jour et nuit, Tout Madagascar, 147
Tsindrio ny 147 avy eto Madagasikara. Maimaim-poana, isan'andro, olona nahazo fiofanana no mamaly.
childhelplineinternational.orgOrdre National des Psychologues de Madagascar
Annuaire public des psychologues inscrits, Faravohitra, Antananarivo, +261 34 72 168 43
Lisitra isam-paritra, hanamarinana fa voasoratra ara-dalana ilay psikolojista alohan'ny hanatonana azy.
ordrepsy.mg05Izay ataon'i iMahay, sy izay tsy ataony
Izay ataon'i iMahay, sy izay tsy ataony
Izay ataony
Mihaino ny olanao, amin'ny teny malagasy, frantsay na anglisy.
Manondro ohabolana marina, nalaina tamin'ny boky voatondro.
Manolotra horonan-tsary kabary na hira gasy mifandraika amin'ny resaka.
Manoro toerana misy olona azo resahina, sy dingana tsotra azo atao androany.
Izay tsy ataony
Tsy manoratra ohabolana vaovao, tsy mamorona teny nataon'ny razana.
Tsy manao sikidy, tsy mampanantena vintana na fanasitranana.
Tsy mangataka vola na sorona, na oviana na oviana.
Tsy manome toro-hevitra ara-pitsaboana, ara-dalana na ara-bola.
06
Ny loharano
Ny ohabolana rehetra dia avy amin'ireto loharano ireto. Ny horonan-tsary dia an'ny tompony.
Houlder, Ohabolana ou proverbes malgachesRecueil de référence, indexé mot par motCousins et Parrett, Ny ohabolan'ny NtaoloCollection ancienne des proverbes des anciensde Veyrières, Le livre de la sagesse malgacheProverbes numérotés, avec traduction françaiseNicol, Proverbes et locutions malgachesÉdition de 1935Rinarasoa, Ohabolana malagasyÉdition de 1974Rakibolana malagasy, Rajemisa-RaolisonDictionnaire encyclopédique malgache